خير البشر ، عليه و آله التّحيّة من الملك الاكبر ، عزل ابن حديج است از افريقيّهء مغرب و نصب عقبة بن نافع بن فهرى است به ايالت آن ديار . و اين عقبه قبل از اين امير ولايت برقه و زوبله بود و او را در آن ولايت فتوحات عظيم دست داده بود . چون معاويه امارت افريقيّه را نيز به او ارزانى داشت عقبه با ده هزار به افريقيّه درآمد و بسيار ولايت از زمين بربر گرفت و اكثر اهل آن ديار را به قتل رسانيد ، چرا كه ايشان را عادت اين بود كه چون حكّام اسلام به ديارشان مىآمد همين‌كه حاكم بيرون مىرفت ارتداد مىورزيدند و جماعتى از اهل اسلام را كه آنجا ساكن مىبودند نهب و غارت مىنمودند . القصّه ؛ رأى عقبة بن نافع بعد از قتل اكثر اهل آن ديار بر آن قرار گرفت كه قريب به ولايت بربر شهرى بنا كند كه لشكر اهل اسلام در آنجا با اهل و عيال و اموال از فتنهء مرتدّان بربر مطمئن و ايمن باشند . بنابراين هرچند در آن حدود ملاحظه نمود هيچ موضع از براى شهر ساختن بهتر از بيشه‌اى كه مشهور به قيروان بود نيافت . امّا چون آن بيشه پر از سباع و وحوش درنده بود هيچ احدى را در آن موضع عبور ممكن نبود چه جاى آنكه تصوّر شهر توان كرد ، ليكن چون عزيمت عقبة بن نافع بر بناى شهر در آن موضع مصّمم گشت با جمعى از اصحاب رسول ، صلّى اللّه عليه و آله ، بر بالاى بيشه درآمده و به آواز بلند گفت : اى سباع و وحوش ! بدرستى كه ما جماعتى از اصحاب رسول آخر الزمان هستيم ، از اين بيشه بيرون رويد كه از براى تقويت ملّت محمّدى در اين بيشه مأوى خواهيم كرد . و ما بعد از اين هرچه را از شما در اين بيشه بيابيم به قتل مىرسانيم . چون عقبة بن نافع از ندا فارغ شد ، مردم ديدند كه جميع سباع و وحوش آن بيشه اولاد و اطفال خود را برداشته روى به راه نهادند و بيشه را خالى گذاشتند . اهل بربر چون اين حالت مشاهده نمودند اكثر ايشان از روى اخلاص و اعتقاد به اسلام درآمدند . پس عقبه فرمود تا درختان آن بيشه را قطع كرده آنجا شهرى وسيع بنا نهادند كه الحال مشهور به مدينهء قيروان « 1 » است . از جمله مشاهير اهل اسلام گويند بناى اين شهر به مدّت پنج سال اتمام يافت . و در اين سال معاويه با مردم به لوازم حجّ قيام نمود . و بعضى برآنند كه در اين سال يزيد بن معاويه با مردم حج گزارد . و سعد بن ابى وقّاص ، كه يكى از عشرهء مبشره است ، در اين سال در عقيق وفات يافت ، امّا در مدينه مدفون است . بعضى گفته‌اند كه وفات سعد وقّاص در سال چهل و چهارم از رحلت خير البشر روى نمود و بعضى چهل و پنجم نيز گفته‌اند ؛ و اللّه اعلم .

--> ( 1 ) . قيروان : بزرگترين شهر مغرب در قرون اوليهء اسلامى واقع در شمال آفريقا ، كه امروز جزو شهرهاى تونس است ؛ - تقويم البلدان ، ص 193 .